സിനിമകളിലൂടെ

യാത്ര സ്വത്വാന്വേഷണമാകുമ്പോള്‍

2009-11-30T02:01:00.001-08:00

സൂര്യപ്രകാശം നിറഞ്ഞൊഴുകുന്ന, പച്ചപ്പാര്‍ന്ന ഏതോ ഒരു പ്രദേശം ഞാന്‍ ഭാവനയില്‍ കാണാറുണ്ട്, ചിലപ്പോഴൊക്കെ. മണ്‍സൂണ്‍ കഴിഞ്ഞ് വരുന്ന പ്രസന്നമായ സൂര്യരശ്മികള്‍, എവിടെ നിന്നെന്നറിയാതെ പെട്ടെന്നു പ്രത്യക്ഷമാകുന്ന തുമ്പികള്‍, തൊട്ടാവാടിപ്പൂക്കള്‍, നീണ്ട നീണ്ട പുല്‍നാമ്പുകള്‍ ഇതൊക്കെയുള്ള ഒരു സ്ഥലം. അവിടെ എങ്ങനെയെങ്കിലും എത്തിച്ചേര്‍ന്നാല്‍ പിന്നെ ഒന്നും ഭയപ്പെടാനില്ല, ജീവിതം പിന്നെ എന്നും സമാധാനപൂര്‍ണമായിരിക്കും എന്നൊക്കെ ഇടയ്ക്ക് തോന്നാറുണ്ട്. യാതൊരു നിയന്ത്രണവുമില്ലാതെ കടന്നു വരുന്ന, പിന്നീടാലോചിക്കുമ്പോള്‍ അസംബന്ധമെന്നു തോന്നുന്ന ചിന്തകള്‍. മറ്റു ചിലപ്പോള്‍ തോന്നും, മറ്റെല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളുടെയും അത്യാഗ്രഹങ്ങളുടെയും ഒക്കെ മുകളില്‍ ഇങ്ങനെ ചില നിഷ്കളങ്കമായ ഭ്രാന്തന്‍ സ്വപ്നങ്ങളുള്ളതു കൊണ്ടാണ് ജീവിതം തന്നെ മുന്നോട്ട് പോകുന്നതെന്ന്. എല്ലാ നേട്ടങ്ങളുടെയും നഷ്ടങ്ങളുടെയും കാമ്പിലുള്ള അര്‍ത്ഥശൂന്യത, ചിതലരിക്കുന്നതു പോലെ പതിയെ പതിയെ ബോധത്തെ കാര്‍ന്നു തിന്നാതെ കാക്കുന്നത് ഇങ്ങനെ ചില പ്രതീക്ഷകളാണെന്നും. എന്റെ ഇടത്തെ പറ്റിയുള്ള പ്രതീക്ഷകള്‍.

ഇത് എനിക്ക് മാത്രമുള്ള ഭ്രാന്താണോ എന്നറിയില്ല. എല്ലാ ആവലാതികളും ആധികളും എന്തിനെന്നറിയാത്ത നെട്ടോട്ടങ്ങളും എല്ലാം വലിച്ചെറിഞ്ഞ് കാറ്റില്‍ പെട്ട അപ്പൂപ്പന്‍ താടി പോലെ എങ്ങോട്ടെങ്കിലുമൊക്കെ പാറിപ്പോകാന്‍ നിങ്ങള്‍ക്കെപ്പോഴെങ്കിലും തോന്നിയിട്ടുണ്ടോ? ബന്ധങ്ങളോ ബന്ധനങ്ങളോ ഇല്ലാതെ, കാര്യ കാരണങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ സന്തോഷം നല്‍കുന്ന ഏതോ ഒരിടത്തേക്ക് പോകാന്‍? ഒരിക്കലെങ്കിലും? ഉണ്ടെങ്കില്‍ തീര്‍ച്ചയായും കാണേണ്ട സിനിമയാണ് ടോണി ഗാറ്റ്ലിഫിന്റെ ''എക്സില്‍സ്''.
രണ്ടു പേര്‍, ഒരാണും പെണ്ണും (സാനോയും നൈമയും), ജീവിതത്തിന്റെ എല്ലാ തിരക്കുകളും വ്യാകുലതകളും ഉപേക്ഷിച്ച് പ്രത്യേകിച്ച് യാതൊരു തയ്യാറെടുപ്പുകളുമില്ലാതെ ഒരു യാത്ര തിരിക്കുന്നു, തങ്ങളുടെ ജന്മദേശമായ അള്‍ജീരിയയിലേക്ക്. രണ്ടുപേരുടെയും കുടുംബങ്ങള്‍ വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്കു മുന്‍പ് ഫ്രാന്‍സിലേക്ക് കുടിയേറിയതാണ്.അള്‍ജീരിയയില്‍ അവരെക്കാത്ത് ബന്ധുക്കളോ സുഹ്രുത്തുക്കളോ ഇല്ല. ഉള്ളത് മുന്നേ കടന്നു പോയ തലമുറയുടെ കുഴിമാടങ്ങള്‍ മാത്രം. അവര്‍ക്ക് അവിടെയെത്താന്‍ ആകെ കൈമുതലായുള്ളത് സ്വദേശത്തെത്താനുള്ള ആഗ്രഹവും പിന്നെ നിലയ്കാത്ത സംഗീതവുമാണ്.

സിനിമയിലെ മുഖ്യകഥാപാത്രം യാത്രയാണ്. മായാജാലമെന്ന പോലെ ചുരുള്‍ നിവര്‍ന്ന് മുന്നോട്ടൊഴുകുന്ന പാതയിലൂടെ നീണ്ട് നീണ്ട് പോകുന്ന യാത്ര. വിവിധതരം ഭൂപ്രദേശങ്ങള്‍, ആളുകള്‍, സംസ്കാരങ്ങള്‍ എന്നിവയിലൂടെ തട്ടിത്തെറിച്ച് അവര്‍ കടന്നു പോകുന്നു. കാട്, മരുഭൂമി, പട്ടണം, ഗ്രാമം, ലേബര്‍ക്യാമ്പുകള്‍, പഴത്തോട്ടങ്ങള്‍, ജിപ്സിക്കൂടാരങ്ങള്‍ എന്നിങ്ങനെ ഒരുപാടിടങ്ങളിലൂടെ, സ്വച്ഛന്ദമായും കലുഷിതമായും അവരുടെ യാത്ര തുടരുന്നു. പലപ്പോഴും അവര്‍ക്ക് വഴിതെറ്റുന്നു. അങ്ങനെ അവര്‍ സ്പെയിനിലും അവിടെ നിന്ന് മൊറോക്കോയിലുമെത്തുന്നു. അവിടെ ഒരു തദ്ദേശീയനായ ഒരാളെ കൈക്കൂലി കൊടുത്ത് അവര്‍ അള്‍ജേരിയയിലേക്ക് നുഴഞ്ഞ് കയറാന്‍ ശ്രമിക്കുന്നു. അയാള്‍ അവരെ അതിര്‍ത്തിയില്‍ കൊണ്ടാക്കിയിട്ട് പറയുന്നു "അതാ ആ കാണുന്ന പനയ്ക്കപ്പുറം അള്‍ജീരിയയാണ്". എത്ര ലളിതം... രാഷ്ട്രീയവും ഭൂകമ്പവും തകര്‍ത്ത അള്‍ജീരിയയിലൂടെയാണ് പിന്നീടവരുടെ യാത്ര.

യാത്ര പ്രമേയമായ പല സിനിമകളും കണ്ടിട്ടുണ്ട്, 'ഭ്രമരം' ഉള്‍പ്പടെ. അതില്‍ മുന്‍പന്തിയില്‍ നില്‍ക്കുന്ന സിനിമകള്‍ എടുത്താല്‍ അധികവും ഗാറ്റ്ലിഫിന്റെ സിനിമകളായിരിക്കും. അവയില്‍ത്തന്നെ പ്രമേയപരമായും കൈകാര്യം ചെയ്തിരിക്കുന്ന രീതി കൊണ്ടും ഏറ്റവും മികച്ചു നില്‍ക്കുന്നു ഈ സിനിമ.സംവിധായകന്റെ ആത്മകഥാംശങ്ങള്‍ ഉള്ളതു കൊണ്ടായിരിക്കാം ഇത്രയും തീക്ഷ്ണാനുഭവങ്ങള്‍ ഇതിനു പങ്കുവയ്ക്കാന്‍ കഴിയുന്നത്. അള്‍ജീരിയക്കാരനായ ഗാറ്റ്ലിഫ് വളരെ വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്ക് ശേഷം സ്വന്തം നാട്ടിലേക്ക് തിരിച്ചു വരുന്നത് ഈ സിനിമ എടുക്കുവാനായാണ്. സാനോ ഒരു പരിധിവരെ സംവിധായകന്റെ പ്രതിരൂപമാകുന്നതും ഇക്കാരണത്താലാണ്.

പ്രവാസം ഒരു പ്രവാഹം പോലെയാണെന്നു തോന്നുന്നു. ഒരിയ്ക്കല്‍ ആരംഭിച്ചു കഴിഞ്ഞാല്‍ പിന്നെ നിലയ്ക്കാത്ത പ്രവാഹം. പ്രവാസി സ്വദേശത്തെത്തിയാലും പ്രവാസത്തിന്റെ സ്വത്വാംശങ്ങള്‍ കുടഞ്ഞു കളയുക എളുപ്പമല്ല എന്നാണനുഭവം. പരിസരങ്ങളുടെ അന്യത എല്ലായിടത്തും പ്രവാസിയെ പിന്തുടരുന്നു. സാനോയുടെ കുടുംബം അള്‍ജീരിയയിലെ ഫ്രഞ്ച് കൊളോണിയലിസ്റ്റുകളായിരുന്നു (pieds noirs). അള്‍ജീരിയന്‍ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിനിടെ ഫ്രാന്‍സിലേക്ക് രക്ഷപെടുമ്പോളുണ്ടാകുന്ന അപകടത്തില്‍ അവന് മാതാപിതാക്കളെ നഷ്ടമാകുന്നു. നൈമയാകട്ടെ ഫ്രാന്‍സിലെ ഒരു അള്‍ജീരിയന്‍ കുടിയേറ്റ കുടുംബത്തില്‍ പിറന്നവളാണ്. വ്യക്തമായ വംശീയാതിരുകള്‍ നിലനില്‍ക്കുന്ന ഫ്രഞ്ച് സമൂഹത്തില്‍ ഇരുവരും അന്യരായി തുടരുന്നു. ഫ്രഞ്ച് പരിസരങ്ങളുടെ അന്യഭാവമാണ് ഇവരെ അള്‍ജീരിയയിലേക്ക് വലിച്ചടുപ്പിക്കുന്നത്. എന്നാല്‍ അവരെത്തിപ്പെടുന്ന ഇടവും അവര്‍ക്ക് അപരിചിതമാണ്. സാനോയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം അവന്റെ പഴയ വീട്ടിലെ ചുവര്‍ചിത്രങ്ങളും രണ്ട് വൃദ്ധകള്‍ ചോക്ലേറ്റ് പെട്ടിയില്‍ സൂക്ഷിച്ച് വച്ചിരിക്കുന്ന പഴയ ഫോട്ടോകളും മാത്രമാണ് അവന് കണ്ടെത്താനാകുന്നത്. പക്ഷെ അവന്റെ കൂട്ടുകാരി നൈമയ്കാകട്ടെ സ്വദേശം സമ്മാനിയ്ക്കുന്നത് അപരിചിതത്വം മാത്രം.

എക്സില്‍സ് ശ്രദ്ധേയമാകുന്നത് വൈകാരിക ഭാവങ്ങളുടെ നഗ്നമായ ആവിഷ്കാരം കൊണ്ട് കൂടിയാണ്. പരസ്പരം ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോള്‍ത്തന്നെ പൂര്‍ണ്ണമായും സ്വതന്ത്രരായ രണ്ട് കഥാപാത്രങ്ങളെ ഇത്ര മനോഹരമായി ചിത്രീകരിക്കാമെന്ന് സംവിധായകന്‍ കാണിച്ചു തരുന്നു. ഹൊമാന്‍ ദ്യുഹിസും (Romain Duris) ലുബ്ന അസബലുമാണ് (Lubna Azabal) പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്. ദ്യുഹിസിന്റെ അസാമാന്യ അഭിനയപ്രതിഭ gadjo dilo, the beat that my heart skipped തുടങ്ങിയ സിനിമകളില്‍ നമ്മള്‍ കണ്ടതാണ്. ഇതിലും മനോഹരമായിത്തനെ തന്റെ വേഷം ദ്യുഹിസ് അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അസബലും ഒട്ടും മോശമായില്ല. അവരുടെ പാരഡൈസ് നൗ മാത്രമേ ഇതിനു മുന്‍പ് ഞാന്‍ കണ്ടിട്ടുള്ളൂ. അതിനെ അപേക്ഷിച്ച് ഇതിലവര്‍ വളരെ വളരെ സുന്ദരിയായി തോന്നി. എടുത്ത് പറയാനുള്ള മറ്റൊരു ഘടകം യാത്ര ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്ന രീതിയുടെ ഒതുക്കവും ലാളിത്യവും ഭംഗിയുമാണ്. പ്രകൃതി വശ്യമായും വന്യമായും ഭീകരരൂപിയായും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.

എല്ലാ ഗാറ്റ്ലിഫ് സിനിമകളെയും പോലെ സംഗീതമാണീ സിനിമയുടെയും നട്ടെല്ല്. സിനിമ തുടങ്ങുന്നതും തീരുന്നതും സംഗീതത്തില്‍ തന്നെ. ഇലക്ട്രോണിക് സംഗീതവും നാടോടി ഗാനങ്ങളും വാദ്യോപകരണങ്ങളും ഇടകലര്‍ത്തി ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നു. സിനിമ പുരോഗമിക്കുന്നതിനനുസരിച്ച് സംഗീതത്തിന്റെ ഭാവം മാറുന്നു. പോകെ പോകെ അതു കൂടുതല്‍ primitive ആയി മാറുന്നു. ഒരു കലാശക്കൊട്ടെന്നോണം പത്ത് മിനിട്ട് ദൈര്‍ഘ്യമുള്ള അവസാന സീനില്‍ സൂഫി സംഗീതം നിറയുന്നു. ഇത്ര അപാരമായ സംവേദനശേഷിയുള്ള ഒരു സീന്‍ ഞാനിതുവരെ മറ്റൊരു സിനിമയിലും കണ്ടിട്ടില്ല. അവര്‍ണ്ണനീയമായ അനുഭവം. spoiler ആകുമെന്നതിനാല്‍ അതിനേപ്പറ്റി കൂടുതല്‍ പറയാന്‍ വയ്യ.

തന്റെ വയലിന്‍ ഒരു കോണ്‍ക്രീറ്റ് ഭിത്തി തുരന്ന് അതിനകത്ത് വച്ച് സിമന്റ് ചേര്‍ത്തടച്ചിട്ടാണ് സാനോ തന്റെ യാത്ര തുടങ്ങുന്നത്. ഇതുപോലെ മറക്കാനിടയില്ലാത്ത പല ഷോട്ടുകളും സമ്മാനിക്കും ഈ ചിത്രം. ചിത്രമവസാനിക്കുന്നത് തന്റെ അപ്പൂപ്പന്റെ കുഴിമാടത്തിന്റെ തലയ്കല്‍ നാട്ടിയ കുരിശില്‍ തന്റെ വാക്മാന്റെ ഹെഡ്ഫോണ്‍ ചേര്‍ത്ത് വച്ചിട്ട് തിരിഞ്ഞു നടക്കുന്ന സാനോയുടെയും നൈമയുടെയും ദൃശ്യത്തോടെയാണ്. വാക്മാന്‍ പാടുന്നു:
"ഒരു വിവരവുമറിയാതെ നാം ഏകാന്തരായിരുന്നു,
നമ്മുടെ പൂന്തോട്ടത്തിലെ മുല്ലയുടെ ഗന്ധം
നാം മറന്നു പോയിരിക്കുന്നു,
കുറേശ്ശെ കുറേശ്ശെയായി നമ്മുടെയും നമ്മുടെ അമ്മമാരുടെയും
ഭാഷയും നാം മറന്നു പോയിരിക്കുന്നു,
എങ്ങനെയാണ് നാം നമ്മുടെ വേദനകള്‍ പാടുക..."

ബാള്‍ക്കന്‍ യുദ്ധങ്ങളുടെ സിനിമാക്കാഴ്ച്ചകള്‍: ഭാഗം 2

2009-07-02T03:23:00.000-07:00

കഴിഞ്ഞ പോസ്റ്റില്‍ പറഞ്ഞത് pretty village pretty flame നെ പറ്റിയായിരുന്നല്ലോ. യുദ്ധമുഖത്തെ സംഭവങ്ങളെപ്പറ്റിയാണ് അത് പ്രധാനമായും പ്രതിപാദിച്ചിരുന്നത്. ആധുനിക യുഗോസ്ലാവിയയുടെ ചരിത്രം പ്രമേയമാക്കിയ ഒരു സിനിമയയാണ് ഈ പോസ്റ്റിലൂടെ പരിചയപ്പെടുത്താന്‍ ശ്രമിക്കുന്നത്.
എമിര്‍ കുസ്തുറിത്സ എന്ന സംവിധായകന് പ്രത്യേകിച്ചൊരു ആമുഖമാവശ്യമുണ്ട് എന്ന് തോന്നുന്നില്ല. Black Cat White Cat, Arizona Dream, Life is A Miracle തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലൂടെ പ്രേക്ഷക ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റിയ സംവിധായകനാണദ്ദേഹം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ 1995ല്‍ പുറത്തിറങ്ങിയ Underground എന്ന സിനിമയുടെ പ്രമേയം രണ്ടാംലോക മഹായുദ്ധം മുതല്‍ ബാള്‍ക്കന്‍ യുദ്ധങ്ങള്‍ വരെയുള്ള യുഗോസ്ലാവിയയുടെ ചരിത്രമാണ്.
pretty village pretty flame ലേത് പോലെ അണ്ടര്‍ഗ്രൗണ്ടും രണ്ട് സുഹ്രുത്തുക്കളുടെ കഥയാണ് പറയുന്നത്. ഇത്തവണ രണ്ട് പേരും സെര്‍ബുകള്, ബ്ലാക്കിയും മാര്‍ക്കോയും‍. ചില്ലറ മോഷണമൊക്കെ നടത്തി ജീവിക്കുന്നവര്‍. എന്നു പറഞ്ഞാല്‍ അത്ര ചെറിയ മോഷണമൊന്നുമല്ല, രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം നടക്കുമ്പോള്‍ ജര്‍മ്മങ്കാരുടെ ആയുധങ്ങള്‍ അടിച്ചുമാറ്റി കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്കാര്‍ക്ക് വില്ക്കുന്നതു പോലെയുള്ള 'ചെറിയ ചെറിയ വിനോദങ്ങള്‍'. രണ്ടുപേരും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാര്‍ട്ടിയില്‍ അംഗത്വമെടുത്തതിന്റെ ആഘോഷത്തോടെയാണ് സിനിമ തുടങ്ങുന്നത്. ബ്ലാക്കിയുടെ സ്വന്തം ബാന്‍ഡ് സംഗീതമാലപിച്ച് കൊണ്ട് അയാള്‍ സഞ്ചരിക്കുന്ന കുതിരവണ്ടിയുടെ പുറകെ പായുന്നതാണ് ഓപ്പണിങ് സീന്‍.

യുദ്ധസാമഗ്രികളുമായി വരുന്ന ഒരു ജര്‍മ്മന്‍ ട്രയിന്‍ കൊള്ളയടിക്കുന്നതോടെ ഇവര്‍ക്കു വേണ്ടി ജര്‍മ്മന്‍കാര്‍ തിരച്ചിലാരംഭിക്കുന്നു. ജര്‍മ്മന്‍ പട്ടാളത്തിന്റെ കണ്ണുവെട്ടിക്കുന്നതിനായി ബ്ലാക്കിയും മാര്‍ക്കോയും പരിവാരങ്ങളും ബ്ലാക്കിയുടെ അപ്പൂപ്പന്റെ വീടിന്റെ ബേസ്മെന്റില്‍ ഒളിക്കുന്നു. ബ്ലാക്കിയെയും മറ്റുള്ളവരെയും മാര്‍ക്കോ സമര്‍ത്ഥമായി കബളിപ്പിച്ച് ആ നിലവറയില്‍ വര്‍ഷങ്ങളോളം അടച്ചിടുന്നു.
ഈ സമയത്ത് പുറംലോകത്താകട്ടെ സ്ഥിതിഗതികള്‍ ആകെ മാറിമറിയുന്നു. രണ്ടാംലോക മഹായുദ്ധം അവസാനിക്കുന്നു, മാര്‍ഷല്‍ തിത്തോയുടെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഭരണകൂടം നിലവില്‍ വരുന്നു. സഖാവ് മാര്‍ക്കോ ഇപ്പോള്‍ മന്ത്രിയാണ്. ബ്ലാക്കിയാകട്ടെ തന്റെ അണ്ടര്‍ഗ്രൗണ്ട് ലോകത്തില്‍ ഇപ്പോഴും നാസികളെ പ്രതിരോധിക്കുന്നതിനാവശ്യമായ ആയുധങ്ങള്‍ നിര്‍മ്മിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഈ അധോലോക-ആയുധനിര്‍മ്മാണ-സഖാക്കള്‍ പുറത്തെത്തുന്നതും മറ്റുമാണ് തുടര്‍ന്നുള്ള കഥ.
സിനിമയിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന കഥാപാത്രം നതാലിയ എന്ന നാടകനടിയാണ്. തികച്ചും അവസരവാദിയായ അവള്‍ ആദ്യം ബ്ലാക്കിയയെയും പിന്നീട് ഒരു ജര്‍മ്മന്‍ പട്ടാളക്കാരനെയും പാട്ടിലാക്കിയതിനു ശേഷം മാര്‍ക്കോയുടെ ഭാര്യയാകുന്നു. മാര്‍ക്കോയുടെ വഞ്ചനയ്ക്ക് സഹായം ചെയ്തു കൊടുക്കുന്നതും നതാലിയ തന്നെ. മാര്‍ക്കോയുടെ സഹോദരനായ ഇവാനും അയാള്‍ ഓമനിച്ച് വളര്‍ത്തുന്ന ഒരു കുരങ്ങനുമാണ് മറ്റ് രണ്ട് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങള്‍. സിനിമയുടെ തുടക്കത്തില്‍ നാസികള്‍ മാര്‍ക്കോയുടെയും ബ്ലാക്കിയുടെയും പട്ടണം ആക്രമിക്കുന്നതിന്റെ വിശദമായ ദ്രുശ്യങ്ങള്‍ കാണിക്കുന്നുണ്ട്. ബോംബാക്രമണത്തില്‍ ഇവാന്‍ നടത്തിപ്പുകാരനായ മ്രുഗശാല തകരുകയും വന്യജീവികള്‍ തെരുവിലിറങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ സമയം ബ്ലാക്കിയാകട്ടെ ഭക്ഷണം ആസ്വദിച്ച് കഴിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഗര്‍ഭിണിയായ ഭാര്യയുടെ നിലവിളിയോ ബോംബിന്റെ കാതടപ്പിക്കുന്ന ഒച്ചയോ ഒന്നും അയാളെ അലോസരപ്പെടുത്തുന്നില്ല. എന്നാല്‍ ജാനലയ്കല്‍ വച്ചിരുന്ന തന്റെ ഷൂ ഒരു ആന (നേരത്തെ മ്രുഗശാലയില്‍ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടതാണിവന്‍) വന്നെടുത്തു കൊണ്ടു പോകുമ്പോള്‍ അയാള്‍ കോപാക്രാന്തനാകുന്നു. ആനയെ "തടിയന്‍ കുതിരേ" എന്നു വിളിച്ചാണയാള്‍ തന്റെ ദേഷ്യം തീര്‍ക്കുന്നത്. സമാനമായ ദ്രുശ്യങ്ങളാല്‍ തുടക്കം മുതല്‍ ഒടുക്കം വരെ കറുത്ത ഹാസ്യം നിറഞ്ഞു നില്‍ക്കുന്ന സിനിമയാണിത്.
സിനിമയുടെ കേന്ദ്രബിംബം എന്നത് ബ്ലാക്കിയും കൂട്ടരും ജീവിക്കുന്ന അധോലോകമാണ്. പുറംലോകത്ത് നടക്കുന്നതെന്തന്നറിയാതെ ഇല്ലാത്ത ശത്രുവിനു വേണ്ടി പടയൊരുക്കം നടത്തുകയാണവര്‍. മാര്‍ക്കോ കൊടുക്കുന്ന നായത്തീറ്റ തിന്നാണവര്‍ കഴിയുന്നത് എന്നാലവര്‍ വിശ്വസിക്കുന്നത് പുറത്ത് നടക്കുന്ന യുദ്ധത്തില്‍ നിന്ന്‍ സുരക്ഷിതരായി സുഖജീവിതം നയിക്കുകയാണ് തങ്ങളെന്നാണ്. വിചിത്രമായ തരത്തില്‍ സോഷ്യലിസം നിലനില്‍ക്കുന്ന ഒരു സമൂഹം കൂടിയാണത്, കുട്ടികള്‍ പോലും ആരുടെയും സ്വന്തമല്ല മറിച്ച് എല്ലാവരുടെയുമാണ്. കമ്മ്യുണിസ്റ്റ് ഭരണകാലത്തെ യുഗൊസ്ലാവിയന്‍ സമൂഹം തന്നെയാണ് ഈ അധോലോകം പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നത്. അവസാനം ഇവാന്റെ കുരങ്ങനാല്‍ മോചിക്കപ്പെട്ട് പുറത്ത് എത്തുമ്പോഴും യുദ്ധം തന്നെയാണ് അവര്‍ക്ക് നേരിടേണ്ടി വരുന്നത്. ഇത്തവണ ശത്രു നാസികളല്ല മറിച്ച് സ്വന്തം സഹോദരങ്ങളാണ് എന്നു മാത്രം. സിനിമയുടെ അന്ത്യത്തില്‍ മാര്‍ക്കോ പറയുന്നു "ഒരാള്‍ സ്വന്തം സഹോദരനെക്കൊല്ലുമ്പോഴാണ് യഥാര്‍ത്ഥ യുദ്ധം ഉണ്ടാകുന്നത്". സിനിമയുടെ സന്ദേശവും അതു തന്നെ.
95 ലെ പാം ദോര്‍ പുരസ്കാരം ഈ സിനിമയ്കായിരുന്നു. പലരില്‍ നിന്നും നിശിതവിമര്‍ശനവും underground ന് നേരിടേണ്ടി വന്നു. pretty village pretty flame നെപ്പോലെ ഇതിനെതിരെയും സെര്‍ബ് പ്രൊപ്പഗാണ്ടപ്പടം എന്ന ആരോപണം ഉണ്ടായി. 2 മണിക്കൂര്‍ 47 മിനിറ്റാണ് ഈ സിനിമയുടെ ദൈര്‍ഘ്യം. താരതമ്യേന നീളം കൂടുതലാണെങ്കിലും വളരെ ഡൈനാമിക് ആയ സിനിമയാണിത്. ഓരോ സീനിലും ഊര്‍ജ്ജസ്വലത നിലനിര്‍ത്താന്‍ കഴിയുന്നു എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്ലസ് പോയ്ന്റ്. ചടുലമായ താളത്തോടു കൂടിയ ഒരു കോമാളി നാടകം പോലെയാണിത്. എങ്കിലും അവസാനം ബാക്കിയകുന്നത് ദു:ഖം തന്നെയായിരിക്കും. എടുത്ത് പറയേണ്ട മറ്റൊന്ന് ചിത്രത്തില്‍ ഉടനീളം ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്ന ജിപ്സി സംഗീതമാണ്. ബ്ലാക്കിയുടെ സ്വകാര്യ ബാന്‍ഡ് വാദ്യക്കാരാണ് സിനിമയില്‍ ഇതിന്റെ ഉറവിടം. ബ്ലാക്കി പോകുന്നിടത്തെല്ലാം (മൂത്രമൊഴിക്കുമ്പോള്‍ പോലും) ഈ ഘോഷയാത്ര കൂടെ നടന്ന് സംഗീതം ആലപിക്കുന്നു. സിനിമയില്‍ പലയിടങ്ങളിലായി ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്ന മറ്റൊരു പാട്ട് രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് റേഡിയോ ബെല്‍ഗ്രേഡ് തുടര്‍ച്ചയായി പ്രക്ഷേപണം ചെയ്തിരുന്ന 'ലിലി മാര്‍ലീന്‍' എന്ന ഹിറ്റ് ഗാനമാണ്.

നമ്മുടെയെല്ലാം സ്വത്വത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം ദേശവും ഭാഷയുമൊക്കെയാണെന്നാണെന്റെ വിശ്വാസം. തമ്മിലടിച്ച് പലരാജ്യങ്ങളായി പിരിഞ്ഞു പോകുമ്പോള്‍ ആ തകര്‍ച്ച പ്രതിഫലിക്കുന്നതും വ്യക്തികളുടെ ഉള്ളിലായിരിക്കും. ഇതിന്റെ വ്യാപ്തി ആവിഷ്കരിക്കുന്നതില്‍ കുസ്തുരിത്സ തീര്‍ച്ചയായും വിജയിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഈ സിനിമ കാണുവാന്‍ ആഗ്രഹമുള്ളവര്‍ക്കായി ടൊറന്റ് ഇവിടെ

ബാള്‍ക്കന്‍ യുദ്ധങ്ങളുടെ സിനിമാക്കാഴ്ച്ചകള്‍: ഭാഗം 1

2009-05-31T08:15:00.000-07:00

കുറേ മാസങ്ങളായി എഴുതണമെന്നു വിചാരിക്കുന്ന ഒരു പോസ്റ്റാണിത്. പലവിധ അസൗകര്യങ്ങള്‍ കൊണ്ട് എഴുതാന്‍ കഴിഞ്ഞില്ല. ഏതായാലും ഇന്ന് രണ്ടും കല്പിച്ച് എഴുതാന്‍ പോവുകയാണ്.
ഏകദേശം നാലോ അഞ്ചോ വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്ക് മുന്‍പാണ് 'സേവിയര്‍' എന്ന സിനിമ കാണുന്നത്. സിനിമ ഒരു നേരമ്പോക്കിനു വേണ്ടി മാത്രം കാണുന്ന സമയം. ഞാന്‍ ഏകദേശം പകുതി തൊട്ടായിരുന്നു ആ പടം കണ്ടു തുടങ്ങിയത്. സിനിമ കഴിഞ്ഞപ്പോള്‍ ഞാന്‍ തരിച്ചിരിക്കുകയായിരുന്നു. ഏകദേശം ഒരു മാസത്തിനു ശേഷം വിരസമായ ഒരു രാത്രിയില്‍ ഹോസ്റ്റലില്‍ വച്ച് കൂട്ടുകാരിയോടൊന്നിച്ച് വീണ്ടും ഇതേ സിനിമ ടിവിയില്‍ കണ്ടു; ഇത്തവണ ആദ്യം മുതല്‍ തന്നെ. രണ്ടാം പ്രാവശ്യം കണ്ടപ്പോഴും ഞെട്ടലിനു യാതൊരു കുറവുമുണ്ടായില്ല.
പിന്നീട് കൂടുതല്‍ ഗൗരവമായി സിനിമ കണ്ടു തുടങ്ങിയ ശേഷം സേവിയറിനേക്കാള്‍ നല്ല പല സിനിമകളും കണ്ടു. പക്ഷെ അതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഓര്‍മ്മകള്‍ എപ്പോഴുമുണ്ടായിരുന്നു. ചില വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്ക് ശേഷം Pretty Village Pretty Flame എന്ന സിനിമ കണ്ടപ്പോള്‍ സേവിയറിനേക്കുറിച്ച് വീണ്ടും ഓര്‍ത്തു. കാരണം രണ്ടിന്റെയും പ്രതിപാദ്യം ഒന്നു തന്നെയായിരുന്നു: ബാള്‍ക്കന്‍ യുദ്ധം. പിന്നീട് ഇതേ വിഷയം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന സിനിമകളും പുസ്തകങ്ങളും തേടിപ്പിടിക്കാന്‍ തുടങ്ങി. എങ്കില്പിന്നെ അതിനേക്കുറിച്ച് ഒന്നെഴുതാന്‍ ശ്രമിക്കാം എന്ന ചിന്തയുടെ ഫലമാണീ പോസ്റ്റ്.
ചരിത്രം
രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനു ശേഷം ലോകം വലിയൊരു പ്രത്യാശയുടെ ഉദയത്തിനു സാക്ഷിയായി.ഏഷ്യയിലും കിഴക്കന്‍ യൂറോപ്പിലുമായി നിരവധി സോഷ്യലിസ്റ്റ് റിപ്പബ്ലിക്കുകള്‍ നിലവില്‍ വന്നു. ഏകദേശം അന്‍പത് വര്‍ഷങ്ങള്‍ പിന്നിടുമ്പോഴേക്കും ഈ ഭരണകൂടങ്ങള്‍ പലതും നാമാവശേഷമായിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. ചിലയിടങ്ങളില്‍ ഈ മാറ്റം സമാധാനപരമായിരുന്നെങ്കിലും പലരാജ്യങ്ങളിലും സോഷ്യലിസ്റ്റ് ഭരണകൂടങ്ങളുടെ തകര്‍ച്ച രക്തരൂക്ഷിതമായ യുദ്ധങ്ങളിലേക്ക് നയിച്ചു. അവയിലൊന്നാണ് സോഷ്യലിസ്റ്റ് ഫെഡറല്‍ റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് യുഗോസ്ലാവിയ.
അതിപുരാതനമായ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ അവകാശികളാണ് സ്ലാവ് വംശജര്‍. അനേകം യുദ്ധങ്ങളിലൂടെ കടന്നു പോന്നിട്ടുള്ളതാണിവരുടെ ചരിത്രം. ആദ്യം ഓട്ടോമന്‍ ആക്രമണം. പിന്നീട് നാസികളുടെ കിരാതമായ തേര്‍വാഴ്ച. രണ്ടാം ലോകമഹയുദ്ധത്തിനു ശേഷം പല പല ഗോത്രങ്ങളിലായി പരന്നു കിടന്നിരുന്ന ഇവരെ മാര്‍ഷല്‍ തിത്തോയുടെ നേത്രുത്വത്തിലുള്ള കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഭരണം ഒരു രാജ്യം എന്ന കുടക്കീഴിലാക്കി. അങ്ങനെയാണ് സോഷ്യലിസ്റ്റ് ഫെഡറല്‍ റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് യുഗോസ്ലാവിയ രൂപം കൊള്ളുന്നത്. തിത്തോയുടെ കാലശേഷം ഫെഡറല്‍ റിപ്പബ്ലിക്കുകള്‍ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വഷളാവുകയും ഓരോ റിപ്പബ്ലിക്കുകളായി സ്വാതന്ത്ര്യം പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു. ഓരോ സ്വാതന്ത്ര്യപ്രഖ്യാപനവും ഓരോ യുദ്ധത്തിലേക്ക് നയിച്ചു. സ്ലൊവീനിയ മുതല്‍ കൊസോവോ വരെ. 1991 മുതല്‍ 2008 വരെ. സ്രബ്രനീത്സയില്‍ നടന്നതു പോലെയുള്ള കൂട്ടക്കൊലകള്‍ പലയിടങ്ങളിലും അരങ്ങേറി. ഒരു ജനത വംശഹത്യകളുടേയും കൂട്ടബലാത്സംഗങ്ങളുടേയും ഒരിക്കലും മോചനമില്ലാത്ത ഓര്‍മ്മകളുമായി ജീവിക്കാന്‍ വിധിക്കപ്പെട്ടവരായി. ഈ യുദ്ധങ്ങളെപ്പറ്റി കൂടുതല്‍ ഇവിടെ വായിക്കാം.
അനേകായിരം മനുഷ്യര്‍ ഒരുമിച്ചു കണ്ട സമത്വം എന്ന മനോഹരസ്വപ്നത്തിന്റെ അത്യന്തം ദു:ഖമയമായ ഈ പര്യവസാനത്തിന് ആരും ഉത്തരവാദികളല്ല. എന്നാല്‍ എല്ലാവരും ഉത്തരവാദികളാണ്. ആരും കുറ്റക്കാരുമല്ല എന്നാല്‍ എല്ലാവരും കുറ്റക്കാരാണ്. ഈ ദുരന്തത്തിനൊപ്പം നടന്ന കുറേ നല്ല സിനിമകളുണ്ട്. അവയില്‍ ചിലതിനേപ്പറ്റിയാണ് ഈ പോസ്റ്റ്.

courtesy: wiki (click for better resolution)

Pretty Village Pretty Flame

സ്രദാന്‍ ദ്രഗോയെവിച്ച് സംവിധാനം ചെയ്ത 1996 ല്‍ പുറത്തിറങ്ങിയ സിനിമ. ഇതിന്റെ ഒറിജിനല്‍ ടൈറ്റിലായ Lepa Sela Lepo Gore യുടെ ശരിയായ വിവര്‍ത്തനം മനോഹരമായ ഗ്രാമങ്ങള്‍ മനോഹരമായി കത്തുന്നു എന്നാണ്. ഈ സിനിമയെപ്പറ്റി 'ബോസ്നിയന്‍ യുദ്ധത്തിന്റെ സെര്‍ബ് ഭാഷ്യം' എന്ന് ഒറ്റ വാചകത്തില്‍ പറയാമെങ്കിലും ഇത് കൈകാര്യം ചെയ്തിരിക്കുന്ന രീതി അത്ര ലളിതമാണെന്നു തോന്നുന്നില്ല.
ഞാന്‍ പലപ്പോഴും ആലോചിക്കാറുണ്ട്, അപൂര്‍വ്വം ചില സിനിമകള്‍ ഒഴിച്ചു നിര്‍ത്തിയാല്‍, സമീപകാലത്തൊന്നും ലോകനിലവാരത്തിനൊപ്പം നില്‍ക്കുന്ന നല്ല സിനിമകള്‍ നമുക്ക് ഉണ്ടാകാത്തത് എന്തുകൊണ്ടാണെന്ന്. ഒരു ജനത എന്ന നിലയ്ക് തീക്ഷ്ണമായ അനുഭവങ്ങളുടെ അഭാവമായിരിക്കാം ഒരു കാരണം. (അതോ ഉണ്ടായിട്ടും അതിനെപ്പറ്റി വേവലാതിപ്പെടാത്തതു കൊണ്ടോ?) തീവ്രമായ അനുഭവങ്ങളില്‍ നിന്ന് നല്ല സിനിമകളുണ്ടാവുന്നു എന്നതിനൊരുദാഹരണമാണീ സിനിമ.
ബാള്‍ക്കന്‍ യുദ്ധങ്ങള്‍ എന്നെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം മാത്രുഭൂമി പത്രത്തില്‍ വന്നിരുന്ന വാര്‍ത്തകളെപ്പറ്റിയുള്ള അവ്യക്തമായ ചില ഓര്‍മ്മകളായിരുന്നു. എവിടെയോ നടക്കുന്ന യുദ്ധത്തെപ്പറ്റി, രാവിലെ ഉറക്കച്ചടവോടെ അലസമായി വായിച്ചിരുന്ന വാര്‍ത്തകള്‍. ലോകത്തിന്റെ ശാന്തമായ ഒരു കോണിലിരുന്ന് ഞാനാ വാര്‍ത്തകള്‍ വായിച്ചിരുന്നപ്പോള്‍ യുദ്ധമുഖത്ത് എന്തു നടക്കുകയായിരുന്നു എന്നു കാണിച്ചു തരുന്നു Pretty Village Pretty Flame.
എതിര്‍ചേരികളിലായി യുദ്ധം ചെയ്യേണ്ടി വരുന്ന രണ്ട് സുഹ്രുത്തുക്കളുടെ കഥയാണ് Pretty Village Pretty Flame. ഒരുമിച്ച് വളര്‍ന്നവര്‍, ഒരുമിച്ച് ജീവിതം ആഘോഷിച്ചവര്‍. ഒരാള്‍ സെര്‍ബായ മിലനും മറ്റേയാള്‍ ബോസ്നിയാക് ഹലീലും. ബോസ്നിയയില്‍ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടപ്പോള്‍ ഇരുവരും രണ്ട് ചേരികളിലായി. മിലന്റെ സംഘം ബോസ്നിയന്‍ പട്ടാളക്കാരാല്‍ വലയം ചെയ്യപ്പെട്ട് തന്റെ ഗ്രാമത്തിലെ ഒരു തുരങ്കത്തില്‍ അകപ്പെടുന്നു. ഏകദേശം ഒരാഴ്ചയോളം നീണ്ടു നില്‍ക്കുന്ന അതിജീവനത്തിനായുള്ള പോരാട്ടവും മിലന്റെ ഓര്‍മ്മകളുമൊക്കെയാണ് തുടര്‍ന്നുള്ള സിനിമ.
പല പല അടരുകളായി പരന്നു കിടക്കുന്ന സങ്കീര്‍ണ്ണമായ ഘടനയാണീ സിനിമയ്ക്ക്. സിനിമ തുടങ്ങുന്നതും അവസാനിക്കുന്നതും മിലന്‍ അകപ്പെടുന്ന 'സാഹോദര്യത്തിന്റെയും ഐക്യത്തിന്റെയും തുരങ്ക'ത്തിന്റെ ഉദ്ഘാടന ദ്രുശ്യത്തോടെയാണ്. 1971 ല്‍ ഒരു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവ് ഷാഗ്രെബിനെയും (ഇപ്പോഴത്തെ ക്രൊയേഷ്യന്‍ തലസ്ഥാനം) ബെല്‍ഗ്രേഡിനെയും (ഇപ്പോഴത്തെ സെര്‍ബിയന്‍ തലസ്ഥാനം) തമ്മില്‍ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഈ തുരങ്കത്തിന്റെ ഉദ്ഘാടനം നിര്‍വഹിക്കുന്നതോടു കൂടിയാണ് സിനിമ തുടങ്ങുന്നത്. എന്നാല്‍ ഇതിന്റെ നിര്‍മ്മാണം ഒരിക്കലും പൂര്‍ത്തിയാവുന്നില്ല. കുട്ടികളായിരിക്കുമ്പോള്‍ മിലനും ഹലീലും ഇതിനകത്ത് ഒരു ഭൂതമുണ്ടെന്നു ഭയപ്പെട്ടിരുന്നു. അര്‍ത്ഥഗര്‍ഭമാംവിധം ഈ തുരങ്കത്തിന്റെ പേരു സാഹോദര്യത്തിന്റെയും ഐക്യത്തിന്റെയും തുരങ്കം എന്നാണ്. (യുഗോസ്ലാവിയന്‍ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകള്‍ ഉയര്‍ത്തിപ്പിടിച്ച ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട മുദ്രാവാക്യമായിരുന്നു സാഹോദര്യവും ഐക്യവും, brotherhood and unity). സിനിമയുടെ മുക്കാല്‍ഭാഗവും നടക്കുന്നത് ഈ തുരങ്കത്തിനുള്ളില്‍ വച്ചാണ്. തുരങ്കം സിനിമയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കഥാപാത്രമാകുന്നതും അങ്ങനെ തന്നെ. ഇങ്ങനെയൊരു ബിംബം കൊണ്ടുവരുന്നതിലൂടെ സംവിധായകന്‍ യുദ്ധത്തിന്റെ കാതലായ കാരണങ്ങളിലേക്കാണ് വിരല്‍ ചൂണ്ടുന്നത്. ഒരിക്കലും പൂര്‍ത്തീകരിക്കപ്പെടാതെ പോയ സാഹോദര്യവും ഐക്യവും എന്ന സ്വപ്നം. അതിന്റെ നിര്‍മ്മാതാക്കള്‍ പാതിവഴിക്കു വച്ച് ലക്ഷ്യത്തില്‍ നിന്ന് വ്യതിചലിച്ചു പോയതാണോ ഇതിനെല്ലാം കാരണം?
തുരങ്കത്തില്‍ അകപ്പെടുന്ന മറ്റുള്ളവരുടെ ഓര്‍മ്മകളിലൂടെയും സിനിമ സഞ്ചരിക്കുന്നു. അതിലൊരാള്‍ വെലിമിര്‍ ഷിവോയിനോവിച്ച് അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന യുഗോസ്ലാവിയന്‍ പീപ്പിള്‍സ് ആര്‍മിയിലെ (JNA) ഉയര്‍ന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥനാണ്. നൂറുകണക്കിന് പാര്‍ട്ടിസാന്‍ സിനിമകളില്‍ നായകനായ നടനാണ് ഷിവോയിനോവിച്ച്. തീര്‍ച്ചയായും അദ്ദേഹത്തെ ഈ റോളിലേക്ക് കാസ്റ്റ് ചെയ്തത് യാദ്രുശ്ചികമായിരിക്കില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥാപാത്രം കമ്മ്യൂണിസത്തില്‍ വിശ്വാസമില്ലാത്ത പുതിയ തലമുറയെ കുറ്റപ്പെടുത്തുമ്പോള്‍ മറ്റൊരു കഥാപാത്രം അതിനു മറുപടി കൊടുക്കുന്നതിങ്ങനെയാണ്: "...നമ്മള്‍ കത്തിച്ച ഒരു വീടെങ്കിലും അല്ലെങ്കില്‍ അവര്‍ കത്തിച്ച നമ്മുടെ ഒരു വീടെങ്കിലും സത്യസന്ധമായി സമ്പാദിച്ചതാണെന്നു നിങ്ങള്‍ക്ക് തോന്നുന്നുണ്ടോ? അങ്ങനെ ആയിരുന്നെങ്കില്‍ അവ കത്തിക്കാന്‍ ഇത്ര എളുപ്പമായിരിക്കില്ല...." പാര്‍ട്ടിസാന്‍ സിനിമകള്‍ കണ്ടു വളര്‍ന്ന സംവിധായകന്റെ തലമുറ യുദ്ധമെന്ന ഭയാനകതയിലാണ് അവസാനം എത്തിപ്പെടുന്നത്. അന്യോന്യം പഴിചാരി രക്ഷപ്പെടാന്‍ ശ്രമിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും എല്ലാവരും കുറ്റക്കാരാണെന്ന ബോധം അവരെ മഥിക്കുന്നുമുണ്ട്.
മറ്റുള്ളവരുടെ ഓര്‍മ്മകള്‍ വെളിവാക്കുന്നത് അവരില്‍ ഭൂരിഭാഗം പേരും യുദ്ധത്തില്‍ ആകസ്മികമായി എത്തിപ്പെടുന്നവരാണെന്നാണ്. യുദ്ധത്തിന്റെ കാരണങ്ങളെപ്പറ്റിയോ അതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങളെപ്പറ്റിയോ വ്യക്തമായ ധാരണകളില്ലാതെ അതില്‍ അകപ്പെടുന്നവര്‍. കുട്ടികള്‍ മുതല്‍ യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രൊഫസര്‍മാര്‍ വരെ. ഇവര്‍ക്ക് നേരിടേണ്ടി വരുന്നതോ വിവരണാതീതമായ യാതനകളും. യുദ്ധമുഖത്തെ വിഭ്രാമകമായ അവസ്ഥ പല രംഗങ്ങളിലൂടെയും അനാവരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നുണ്ടിതില്‍. ദാഹം സഹിക്കാനാവാതെ മൂത്രം കുടിക്കേണ്ടി വരുന്നതും മറ്റും.
സിനിമയിലുടനീളം ശത്രുപക്ഷത്തുള്ള ബോസ്നിയന്‍ പട്ടാളക്കാരുടെ ശബ്ദം മാത്രമാണ് കേള്‍ക്കുന്നത്. മിലന്റെ സംഘം യുദ്ധം ചെയ്യുന്നത് അദ്രുശ്യനായ ശത്രുവിനോടാണ്. അതോ സാങ്കല്പികമായ ശത്രുവിനോടോ? വര്‍ഷങ്ങളായി ഒരുമിച്ച് ജീവിച്ചിരുന്നവര്‍ വംശീയതയുടെയും മതത്തിന്റെയും പേരു പറഞ്ഞ് തമ്മിലടിക്കുമ്പോള്‍ അവര്‍ തമ്മിലുള്ള ശത്രുത സാങ്കല്പിക കാരണങ്ങളാലാണുണ്ടായത് എന്ന് പറയുകയാണ് സംവിധായകന്‍. ദിവസങ്ങളോളം നീണ്ടു നില്‍ക്കുന്ന പോരാട്ടത്തില്‍ അങ്ങോട്ടുമിങ്ങോട്ടും തമാശ പറഞ്ഞു ചിരിക്കുന്നു പോലുമുണ്ട് ഇരുപക്ഷവും. സിനിമയുടെ അന്ത്യത്തില്‍ ഭൂരിഭാഗം പേരും കൊല്ലപ്പെടുന്നു. പുതിയ സമാധാനത്തിന്റെ തുരങ്കത്തിന്റെ ഉദ്ഘാടനരംഗത്തോടെ സിനിമ അവസാനിക്കുന്നു.
ഡേയ്ട്ടണ്‍ സമാധാന കരാര്‍ ഒപ്പു വച്ച് ഏതാനും മാസങ്ങള്‍ക്കുള്ളിലാണ് ഈ സിനിമ പുറത്തിറങ്ങുന്നത്. സെര്‍ബിയയില്‍ മാത്രമല്ല ബോസ്നിയയിലും ക്രൊയേഷ്യയിലും സ്ലൊവീനിയയിലും മാസിഡോണിയയിലും ഈ സിനിമ വന്‍വിജയം നേടുകയുണ്ടായി. ശക്തമായ യുദ്ധവിരുദ്ധ വികാരമാണ് ഇതിലൂടെ സംവിധായകന്‍ മുന്നോട്ട് വയ്ക്കാന്‍ ശ്രമിക്കുന്നത്. എന്നാല്‍ പല കോണുകളില്‍ നിന്നും കടുത്ത വിമര്‍ശനവും Pretty Village Pretty Flame ഏറ്റുവാങ്ങി. ഒരു ക്രൊയേഷ്യന്‍ പത്രപ്രവര്‍ത്തകന്‍ ഈ സിനിമയെപ്പറ്റി എഴുതിയത്
"കഴിഞ്ഞ നാലു വര്‍ഷമായി ബോസ്നിയയില്‍ നടന്നതെന്താണെന്നറിയാവുന്നവരെ അപമാനിക്കലാണീ സിനിമ. 1946 ല്‍ ജര്‍മ്മന്‍കാര്‍ രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തെപ്പറ്റി "we are crazy- that's fucking right! But we are the strongest anyway" എന്ന അടിക്കുറിപ്പോടുകൂടി ഒരു സിനിമ നിര്‍മ്മിച്ചാല്‍ ലോകം എങ്ങനെ പ്രതികരിക്കും എന്നു ചിന്തിച്ച് നോക്കൂ" എന്നാണ്. സെര്‍ബുകള്‍ ബോസ്നിയയില്‍ നടത്തിയ വംശഹത്യയും അവര്‍ നിര്‍മ്മിച്ച ബലാത്സംഗ ക്യാമ്പുകളും സാരയെവോ നഗരത്തിന്റെ വര്‍ഷങ്ങളോളം നീണ്ട ഉപരോധവുമൊന്നും അത്ര പെട്ടെന്ന് വിസ്മരിക്കപ്പെടില്ല (എതിര്‍ചേരിയും മാലാഖമാരായിരുന്നില്ലെങ്കിലും) എന്നിരിക്കെ ഇത്തരം പ്രതികരണങ്ങള്‍ സ്വാഭാവികം തന്നെയാണ്. ചില മുറിവുകള്‍ ഒരിക്കലുമുണങ്ങില്ല.

സ്ലം.............. ഡോഗ്

2009-02-19T04:15:00.000-08:00

'സ്ലം ഡോഗ് മില്ല്യനയര്‍' ഈ സിനിമ കഴിഞ്ഞ ദിവസം കണ്ടു. ഒരു പ്രാവശ്യമല്ല, മൂന്നു തവണ കണ്ടു. എന്നെ സമ്മതിക്കണം....
സിറ്റി ഓഫ് ഗോഡ് കണ്ടത് ഒറ്റത്തവണ മാത്രം. ഒരിക്കല്‍ കൂടി കാണാന്‍ പലവട്ടം ആലോചിച്ചെങ്കിലും കണ്ടില്ല. ബസ് 174 കണ്ടതും ഒറ്റത്തവണ മാത്രം. അതും പല പല ഭാഗങ്ങളായി, പലപ്പോഴായി. എപ്പോഴോ കണ്ട് മറന്ന ഒരു സിനിമയും ഓര്‍മ്മ വരുന്നു, ടൊര്‍ണടോറിന്റെ a pure formality. ഈ നാലു സിനിമകളും തമ്മില്‍ വളരെ ഉപരിപ്ലവമായ താരതമ്യത്തിനേ സാധ്യതയുള്ളൂ എന്നു തോന്നുന്നു. അതും നാലാമത്തെ സിനിമയില്‍ പോലീസ് സ്റ്റേഷന്‍, ചോദ്യം ചെയ്യല്‍ എന്നിവയുണ്ട് എന്നതൊഴിച്ചു നിര്‍ത്തിയാല്‍ സ്ലം ഡോഗുമായി യാതൊരു ബന്ധവുമില്ല എന്ന പശ്ചാത്തലത്തില്‍.
സ്ലം ഡോഗിനെ പറ്റി ഒത്തിരി കേട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും കാണുവാന്‍ തോന്നിയിരുന്നില്ല. ഈ സിനിമ കണ്ടത് എന്റെ സഹോദരന്റെ പ്രേരണയാലാണ്. ഇത് കണ്ട് കഴിഞ്ഞ് ഞാന്‍ സിറ്റി ഓഫ് ഗോഡിനെ പറ്റി ഒരു ദീര്‍ഘ പ്രഭാഷണം നടത്താന്‍ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും "ഓ, അതിലെന്തിരിക്കുന്നു കുറേ വയലന്‍സ് അല്ലാതെ!" എന്ന ഒറ്റ ഡയലോഗിലൂടെ പുള്ളിക്കാരന്‍ അതിനെ മുളയിലേ നുള്ളിക്കളഞ്ഞു. എന്തു പറയാന്‍...
ഒരു പക്ഷെ ഡാനി ബോയ്ലിനെ സിറ്റി ഓഫ് ഗോഡ് സ്വാധീനിച്ചിരിക്കാം, ചേരി ചിത്രീകരിക്കുന്നതില്‍. പക്ഷെ സ്ലം ഡോഗില്‍ സ്ലം ആദ്യ കുറച്ചു ഭാഗത്തു മാത്രമേയുള്ളൂ. ബാക്കി സിനിമ നടക്കുന്നതു മുഴുവന്‍ മുംബൈ നഗരത്തിന്റെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളിലായാണ്. ചേരിയില്‍ ജനിച്ച രണ്ടു കുട്ടികളുടെ കഥ പറയുന്നു എന്നതിനപ്പുറം ചേരി ജീവിതമാണ് ഈ സിനിമയില്‍ ഉടനീളം ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നതെന്ന് പറയാന്‍ കഴിയുകയില്ല. ആത്യന്തികമായി ഇത് ഒരു ടിവി ഗെയിംഷോയില്‍ വിജയിയാകുന്ന ഒരു അനാഥ യുവാവിന്റെയും അവന്റെ പ്രണയത്തിന്റെയും കഥയാണ്. അവന്‍ കടന്നു പോകുന്ന അനുഭവങ്ങളിലൂടെ സിനിമ മുന്നേറുന്നു.
അനേകം ദുരിതപൂര്‍ണ്ണമായ അനുഭവങ്ങള്‍. ഭൂരിഭാഗവും സംഭവ്യമാണെങ്കിലും എല്ലാം ഒരുമിച്ച് ജമാല്‍ എന്ന നായക കഥാപാത്രം അനുഭവിക്കുന്നു. ഓരോ ചോദ്യത്തിനും അവന്റെ ജീവിതാനുഭവങ്ങള്‍ അവനുത്തരം പറഞ്ഞു കൊടുക്കുന്നു. കഥ നല്ലതു തന്നെ, പക്ഷെ ഇത്രയധികം സംഭവങ്ങള്‍ ഒരു കഥാപാത്രത്തിന്റെ കൗമാരകാല ജീവിതത്തിനുള്ളില്‍ (സംഭവ്യമാണെങ്കില്‍ തന്നെയും) നടത്തേണ്ട ആവശ്യമുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യത്തിനുത്തരം സംവിധായകന്‍ ചിത്രത്തിന്റെ ആദ്യവും അവസാനവും കാണിക്കുന്നുണ്ട്: its written. മി. ബോയ്ല്‍ ഉദ്ദേശിച്ചത് 'ഇങ്ങനെയാണ് കഥാകാരന്‍ എഴുതിയത്, പിന്നെ എനിക്കെന്തു ചെയ്യാനാവും' എന്നാണോ?
കഥയില്‍ അള്ളിപ്പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു സിനിമയെന്ന നിലയില്‍ ഈ സിനിമയുടെ ദൗര്‍ബല്യം അതിന്റെ പ്ലോട്ടിലുള്ള ചില ദ്വാരങ്ങളാണ്. പക്ഷെ അവയെ അവഗണിച്ചാല്‍, സിനിമ ചില നല്ല കാഴ്ചകള്‍ നല്‍കുന്നുമുണ്ട്. ജീവന്‍ രക്ഷിക്കാനുള്ള ഓട്ടത്തിനിടയില്‍ ചേരിയിലെ തെരുവുകളില്‍ ഒന്നില്‍ വച്ച് കുട്ടികള്‍ കണ്ടു മുട്ടുന്ന രാമന്റെ ഷോട്ട് ഉദാഹരണം. ഒരു വന്യമായ ഭംഗിയുണ്ടതിന്. അനുഗ്രഹിക്കാനായി ഒരു കൈ ഉയര്‍ത്തിപ്പിടിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ദൈവത്തിന്റെ മുഖത്ത് ഭയാനകമായ ഭാവമാണ്. ശരിയാണ്, നമ്മള്‍ ജീവിക്കുന്ന ഈ കാലഘട്ടത്തില്‍ ദൈവങ്ങളെ ഭയപ്പെടുക തന്നെ വേണം. മാമന്‍ എന്ന കഥാപത്രവും ഭിക്ഷാടനത്തിനായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്ന കുട്ടികളും യാഥാര്‍ത്ഥ്യത്തിന്റെ commercialized സിനിമാവിഷ്കാരം എന്ന നിലയ്ക്ക് നന്നായി. സിനിമ അവസാനിക്കുന്നത് നായകനും നായികയും റെയില്‍ വേ സ്റ്റേഷനില്‍ പാട്ടു പാടി ഡാന്‍സ് ചെയ്യുന്നതോടെയാണ്. അതേതായാലും നന്നായി. സിനിമ തീരുന്നതു വരെ ഒരു ടെന്‍ഷനായിരുന്നു. കാരണം ഈ ചലച്ചിത്രം എങ്ങനെ കാണണമെന്നാണ് സംവിധായകന്‍ ഉദ്ദേശിച്ചിരിക്കുക എന്നൊരു കണ്‍ഫ്യൂഷന്‍. പക്ഷെ അവസാനത്തെ പാട്ട് കണ്ടപ്പോള്‍ മനസ്സിലായി ".... and they lived happily ever after" ലൈന്‍ ആണീ സിനിമയെന്ന്.
ഇന്ത്യയിലെ അനാഥബാല്യങ്ങളെ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്ന ആദ്യ വിദേശ സിനിമയല്ല സ്ലം ഡോഗ്. After Wedding എന്ന സിനിമ ഓര്‍മ്മ വരുന്നു. ഒരു അനാഥാലയത്തെ പറ്റിയും ചേരികളെ പറ്റിയുമുള്ള brief ആയ വിവരണമുണ്ടതില്‍.
സ്ലം ഡോഗ് എന്ന പ്രയോഗം ഉണ്ടാക്കിയ വിവാദങ്ങള്‍ ഇതു വരെ കെട്ടടങ്ങിയിട്ടില്ല. ബോയ്ല്‍ ഇന്ത്യക്കാരെ മൊത്തമായാണ് ''നായ'' എന്നു വിളിച്ചതെന്നൊക്കെയുള്ള വാദങ്ങള്‍ എത്ര ബാലിശമാണ്. ഇന്ത്യയിലെ ചേരികള്‍ ചിത്രീകരിച്ച് ലോകത്തിനു മുന്നില്‍ അപമാനിച്ചു എന്നും കേട്ടു. എങ്കില്‍ രാകേഷ് ശര്‍മ്മ, ജോഷി ജോസഫ്, ആനന്ദ് പട് വര്‍ദ്ധന്‍ തുടങ്ങിയവരെയൊക്കെ ആദ്യം തല്ലിക്കൊല്ലണം. ഇവരുടെയൊക്കെ ഡോക്യുമെന്ററികളുമായി തട്ടിച്ചു നോക്കുമ്പോള്‍ സ്ലം ഡോഗ് എത്രയോ ഭേദമാണ്.
സാധാരണ ബോളിവുഡ് സിനിമകളേക്കാള്‍ കുറച്ചു കൂടി മുകളില്‍ നില്‍ക്കുന്ന ഒരു ലവ് സ്റ്റോറി, അങ്ങനെയാണ് എനിക്കീ സിനിമയെപ്പറ്റി തോന്നിയത്. ജമാല്‍ ചോദ്യോത്തര പരിപാടിയില്‍ വിജയിയാവുന്നത് അവന്‍ ആര്‍ജ്ജിച്ചെടുത്ത അഗാധമായ അറിവ് കൊണ്ടല്ല. മറിച്ച് ചോദിച്ച ചോദ്യങ്ങളെല്ലാം യാദ്രുശ്ചികമായി അവന്റെ ജീവിതവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതു കൊണ്ടാണ്. കേവലം ഭാഗ്യം മാത്രമേ ജമാലിനെ പോലുള്ളവരെ തുണയ്ക്കുകയുള്ളൂ എന്നാണ് സിനിമ ആത്യന്തികമായി പറഞ്ഞു വയ്ക്കുന്നത്. കളിയില്‍ ജയിച്ച് രണ്ട് കോടിയും ലതികയെയും നേടി ജമാല്‍ റെയില് വേ സ്റ്റേഷനില്‍ നിന്ന് ഡാന്‍സ് കളിക്കുമ്പോള്‍ ലക്ഷക്കണക്കിനു വരുന്ന ജമാല്‍മാര്‍ തിയേറ്ററിലെ ഇരുട്ടിലിരുന്നു കയ്യടിക്കുന്നുണ്ടാവാം, അവരുടെ ജീവിതത്തില്‍ ഒരിക്കലും നടക്കാനിടയില്ലാത്ത ഒരു ഗെയിംഷോയെ കുറിച്ച് സ്വപ്നം കാണുന്നുണ്ടാവാം. ആദ്യമെല്ലാം റിയലിസ്റ്റിക്കായ കാഴ്ചകള്‍ കാണിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും ആത്യന്തികമായി ഈ സിനിമ സാധാരണ കച്ചവട സിനിമകള്‍ ചെയ്യുന്ന പോലെ കാണികളെ ഒരു സ്വപ്നലോകത്താണ് എത്തിക്കുന്നത്. അങ്ങനെ സ്ലം ഡോഗ്, സിനിമയുടെ ലക്ഷ്യം എന്റര്‍റ്റയിന്മെന്റ് ആണെന്ന ഹോളിവുഡ്(/പിന്നെന്തെല്ലാം 'വുഡ്' ഉണ്ടോ അതെല്ലാം) സമവാക്യത്തില്‍ നിന്ന് ഒട്ടും വ്യതിചലിക്കുന്നില്ല.

Autumn Sonata: അഗാധമായ സംഗീതം

2009-01-06T01:39:00.000-08:00

ഇതു മഴ പെയ്തൊഴിഞ്ഞ കാലം.....
കഴിഞ്ഞ കുറേ ദിവസങ്ങളായി സിനിമകളൊന്നും കാണാറില്ല. പ്രത്യേകിച്ച് കാരണമൊന്നുമുണ്ടായിട്ടല്ല, പക്ഷേ കാണാറില്ല. എന്തെങ്കിലും എഴുതാം എന്നു കരുതി എഴുതി പകുതിയാക്കി ഇതേ ബ്ലോഗില്‍ സേവ് ചെയ്തു വച്ചിരിക്കുന്നതും അനവധി.

വിരസമായ മഞ്ഞുകാലം.

ഒരു മഞ്ഞു കാല സിനിമയാണ് അവസാനം കണ്ടത്, Frozen Land. പക്ഷേ മഞ്ഞ് ഏറ്റവും മനോഹരമായത് ഡുക്കിന്റെ സ്പ്രിങ് സമ്മറിലാണ്, അതിലും മനോഹരമായത് ഡ്രീംസില്‍...കടുത്ത ശീതക്കാറ്റില്‍ പെട്ടു പോകുന്ന സഞ്ചാരികള്‍.... മോഹിപ്പിക്കുന്ന സൗന്ദര്യമുള്ള മരണം...

അപ്രതീക്ഷിതമായാണ്‌ ഇവിടെ തണുപ്പുകാലം തുടങ്ങുന്നത്. ചുഴലിക്കാറ്റുകള്‍ തുടരെ ആഞ്ഞടിച്ചതിനു ശേഷമുള്ള ശാന്തമായ ദിവസങ്ങളിലൊന്നില്‍ തണുപ്പ് പതിയെ, ശബ്ദമുണ്ടാക്കാതെ കടന്നു വരുന്നു. ഏറ്റവും spectacular season ആയ Autumn ഇവിടെയില്ല. സെക്സ് ആന്‍ഡ് ഫിലോസഫിയില്‍ മക്മല്‍ബഫ് കാണിച്ച തീ പിടിച്ച നിറമുള്ള ഇലകള്‍ നിറഞ്ഞ വഴികളും ഇവിടെയില്ല. ചുവപ്പ്, ഓറഞ്ച്, മഞ്ഞ നിറത്തിലുള്ള ഇലകള്‍ നിറഞ്ഞ fall കാണാന്‍ വേണ്ടി മാത്രം പല സിനിമകളും ഞാന്‍ ആര്‍ത്തി പിടിച്ചു കണ്ടിട്ടുണ്ട്. ചില ശരത്കാല ദിനങ്ങളുടെ കഥ പറയുന്ന Autumn Sonata കണ്ടതും കഴിഞ്ഞ രണ്ടോ മൂന്നോ മാസങ്ങള്‍ക്കുള്ളിലാണ്‌ (അതോ നാലോ, ഓര്‍മ്മയില്ല).

സ്കൂളില്‍ പഠിക്കുമ്പോഴാണ്‌ ബെര്‍ഗ്മാന്റെ ''മാജിക് ലാന്റേണ്‍'' വായിക്കുന്നത്. ഏതോ ഒരു സിനിമാസംവിധായകന്‍ എന്നതില്‍ കവിഞ്ഞ് അന്ന് ഒന്നും തോന്നിയില്ല. ബെര്‍ഗ്മാന്റെ സിനിമകള്‍ കാണാന്‍ പിന്നെയും വര്‍ഷങ്ങളെടുത്തു. Autumn Sonata യിലെത്താന്‍ വീണ്ടും ചില വര്‍ഷങ്ങള്‍...

ഏഴ് വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്ക് ശേഷം തമ്മില്‍ കാണുന്ന അമ്മയുടെയും മകളുടെയും കഥയാണ് Autumn Sonata. അമ്മ വളരെ പ്രശസ്തയായ ഒരു പിയാനിസ്റ്റാണ്‌. അമ്മയുടെ അവഗണനയുടെ കണക്കുകള്‍ മനസ്സില്‍ പേറി നടക്കുന്ന കഥാപാത്രമാണു മകള്‍. മകളുടെ ക്ഷണപ്രകാരം ഒരു ശരത്കാലദിവസം അമ്മ അവളുടെ വീട്ടിലെത്തുന്നു. വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്ക് ശേഷം തമ്മില്‍ കാണുന്നതിന്റെ സന്തോഷത്തിന്റെ പാളിക്കു താഴെ ദു:ഖത്തിന്റെയും വെറുപ്പിന്റെയും ശക്തമായ അടിയൊഴുക്കുകളാണുള്ളത്. അവരുടെ സമാഗമം വളരെ വികാര പ്രക്ഷുബ്ദമായ നിമിഷങ്ങളിലൂടെ, ദിവസങ്ങളിലൂടെ കടന്നു പോകുന്നു. പരസ്പരം വേദനിപ്പിക്കാന്‍ രണ്ടു പേരും ശ്രമിക്കുന്നു. മറ്റൊരു രാജ്യത്ത് പരിപാടി അവതരിപ്പിക്കാനായി അമ്മ പോകുന്നതോടു കൂടി സിനിമ അവസാനിക്കുന്നു.

ചിത്രത്തില്‍ പ്രാധാന്യമര്‍ഹിക്കുന്ന മറ്റ് ചില കഥാപാത്രങ്ങള്‍ കൂടിയുണ്ടെങ്കിലും ഇത് ആത്യന്തികമായി അമ്മയുടെയും മകളുടെയും സങ്കീര്‍ണ്ണമായ ബന്ധത്തിന്റെ കഥയാണ്. അതിപ്രശസ്തയായ അമ്മ തന്റെ തന്നെ പ്രശസ്തിയുടെ അടിമയാണ്. തനിക്ക് സഹിക്കേണ്ടി വന്ന അവഗണനയുടെ കണക്കു പുസ്തകം മകള്‍ തുറക്കുമ്പോള്‍ ആദ്യമൊക്കെ അവര്‍ സ്വയം പ്രതിരോധിക്കുന്നെണ്ടെങ്കിലും തന്റെ കുട്ടിക്കാലവും അവളുടേതില്‍ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമല്ലായിരുന്നു എന്നു അവസാനം ഏറ്റു പറയുന്നു. മകളാകട്ടെ അമ്മയോട് കടുത്ത ആരാധന വച്ചു പുലര്‍ത്തുന്നുണ്ട്, സ്നേഹവും. അമ്മയോട് വഴക്കിടുന്നതു പോലും അവരുടെ സ്നേഹം പിടിച്ചു പറ്റാനുള്ള ശ്രമമാണ്. സിനിമ അവസാനിക്കുന്നത് അമ്മയെ താന്‍ മനസ്സിലാക്കുന്നു എന്ന മകളുടെ കുമ്പസാരത്തോടെയാണ്.

കുട്ടിക്കാലത്ത് സംഭവിക്കുന്നതെന്തും എത്ര അഗാധമായി മനുഷ്യരുടെയുള്ളില്‍ അടയാളപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നു എന്നു കാണിച്ചു തരുന്നു ഈ സിനിമ. അമ്മയുടെയും മകളുടെയും ഇടയില്‍ ആസന്നമായ മറ്റൊരു ശൈത്യകാലത്തിന്റെ ആരംഭമാണ് ഈ ശരത്കാല സംഗീതം.

ഈ സിനിമ കണ്ടുകൊണ്ടിരുന്നപ്പോള്‍ ഒരു വല്ലാത്ത feeling ആയിരുന്നു. ഏതോ ഒരു മഴക്കാല രാത്രിയില്‍ ഉറക്കം വരാതെ കിടക്കുന്നതു പോലെ. മഴയുടെ സംഗീതം. പേടിപ്പിക്കുന്ന ഇടിമുഴക്കം. ഇരുട്ടിലൂടെ വരുന്ന "പേടിക്കണ്ട" എന്നു പറയുന്ന അമ്മയുടെ ശബ്ദം. ഇതിലെ മകളുടെ കഥാപാത്രത്തില്‍ എവിടെയൊക്കെയോ എന്റെ തന്നെ ചില അംശങ്ങള്‍ ഉള്ളതു പോലെ തോന്നുന്നു. എന്റെ അമ്മ ഏതെങ്കിലും തരത്തില്‍ പ്രശസ്തയല്ല. എന്നെ അവഗണിച്ചു കടന്നു പോയ ഒരമ്മയുമല്ല. എന്നാലും അമ്മ എപ്പോഴുമെന്നെ തന്നെ ശ്രദ്ധിക്കണം എന്ന വാശി ഞാന്‍ കാണിക്കാറുണ്ട്. ഒരു സത്യവുമില്ലെങ്കിലും 'അല്ലെങ്കിലും അമ്മയ്ക്കെപ്പോഴും ഏട്ടനെ/ അനിയനെയാണ് കൂടുതലിഷ്ടം' എന്ന് പറഞ്ഞ് ശുണ്ഠി പിടിപ്പിക്കാനുള്ള കുറുമ്പ് നമ്മളുടെയെല്ലാമുള്ളില്‍ എത്ര പ്രായമായാലും ഉണ്ടാവില്ലേ? അമ്മ സാരിയുടുക്കുന്നത്, ശിങ്കാര്‍ കൊണ്ട് ഒരു ചെറിയ പൊട്ടു തൊടുന്നത്, കണ്ണെഴുതുന്നത് ഒക്കെ ഞാന്‍ അസൂയയോടെ നോക്കിയിരുന്നിട്ടുണ്ട്. മറ്റു കുട്ടികളോട് വാത്സല്യം കാണിക്കുമ്പോള്‍ ദേഷ്യം കൂടി ഒരു തീവ്രവാദിയായിട്ടുണ്ട്. കാരണം അമ്മ എന്റെ മാത്രം അമ്മയല്ലേ (പിന്നെ എന്റെ ഏട്ടന്റെയും).

സിനിമയില്‍ അമ്മയെ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത് ഇന്‍ഗ്രിഡ് ബെര്‍ഗ്മാനാണ്, മകളെ ലിവ് ഉള്‍മാനും. ഇതിന്റെ സെറ്റില്‍ വച്ച് തന്റെ കഥാപാത്രത്തെ എങ്ങനെ അവതരിപ്പിക്കണമെന്നതിനെ ചൊല്ലി ഇന്‍ഗ്രിഡ് ബെര്‍ഗ്മാനും സംവിധായകനും തമ്മില്‍ നീണ്ട തര്‍ക്കം നടന്നിരുന്നു. ''മാജിക് ലാന്റേണില്‍'' ബെര്‍ഗ്മാന്‍ ഇതിനെ പറ്റി പരാമര്‍ശിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നാണ് ഓര്‍മ്മ. അതെന്തായാലും ഇന്‍ഗ്രിഡ് അതുല്യമായ അഭിനയമാണ് ഇതില്‍ കാഴ്ചവച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇന്‍ഗ്രിഡിന്റെ അവസാനകാല സിനിമകളിലൊന്നാണിത്. ലിവ് സാധാരണ പോലെ അനായാസമായി അഭിനയിച്ചിരിക്കുന്നു.

സ്വെന്‍ നിക് വിസ്തിന്റെ ഛായാഗ്രഹണം അതിമനോഹരമാണ്. ശരത്കാല സൗന്ദര്യം നിറയുന്ന frames. പലപ്പോഴും ചിത്രം സംവദിക്കുന്നത് നീണ്ട ക്ലോസ് അപ്പ് ഷോട്ടുകളിലൂടെയാണ്. അഭിനേതാക്കളുടെ മുഖത്ത് തെളിയുന്ന ഭാവങ്ങളുടെ അവസാന കണിക പോലും ഒപ്പിയെടുക്കുന്നത്ര intimate ആയ ഷോട്ട്സ്. ചിത്രത്തിന്റെ അവസാന ഭാഗത്ത് സെമിത്തേരിയില്‍ ഒറ്റയ്ക്കിരിക്കുന്ന ലിവിന്റെ ചിത്രം സ്വപ്നസമാനമാണ്. ഇന്‍ഗ്രിഡ് ബെര്‍ഗ്മാന്‍, ലിവ് ഉള്‍മാന്‍, ഇങ്മര്‍ ബെര്‍ഗ്മാന്‍, സ്വെന്‍ നിക് വിസ്ത് എന്നീ നാലു അതുല്യ പതിഭകളുടെ സംഗമമാണ് Autumn Sonata. അഗാധമായ എന്നാല്‍ ലാളിത്യമുള്ള ഒരു ചിത്രം.

Torrent Link

കലയുടെ രാഷ്ട്രീയവും രാഷ്ട്രീയകലയും: The Lives of Others

2008-05-12T18:59:00.000-07:00

മനുഷ്യന്റെ വ്യക്തിത്വപരിണാമത്തെ ഏറ്റ്വുമധികം സ്വാധീനിക്കുന്ന ഘടകം അവന്റെ ചുറ്റുപാടുകള് ആയിരിക്കും. പഞ്ചേന്ദ്രിയങ്ങള് കൊണ്ട് സംവദിക്കപ്പെടുന്ന എന്തും ഏതും ഒന്നല്ലെങ്കില് മറ്റൊരു വിധത്തില് സ്വാധീനിക്കുന്നു. അങ്ങനെയിരിക്കെ കലയുടെ സ്വാധീനം എടുത്തു പറയേണ്ടതില്ലല്ലോ. സമൂഹനിര്മ്മാണത്തില് കലയെ എങ്ങനെ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നു എന്നത് വള്രെ പ്രാധാന്യമര്ഹിക്കുന്നു. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള അധികാരകേന്ദ്രങ്ങള് തങ്ങളുടെ പ്രത്യശാസ്ത്രം ജനങ്ങളിലേക്കെത്തികാനും എതിര്ക്കപ്പെടേണ്ടവ ജനസമക്ഷ്ത്തു കൊണ്ടു വരാനും മറ്റും കല്യെ ഉപയോഗിചിട്ടുണ്ട്. എന്നാല്, സമൂഹഘടന നിലനിര്ത്തുന്നതില് തുറന്നു കാട്ടേണ്ടയ്ക്ക് തുല്യമായ പ്റാധാന്യം മൂടിവയ്ക്കേണ്ടവയ്ക്കുമുണ്ട്. കലയ്ക്കും സാഹിത്യത്തിനും censorship ഏര്പ്പെടുത്തുക എന്നത് ഒരു പുതിയ ആശയമല്ല. ഇത് കലാകാരന്മാരുടെ ജീവിതത്തെയും വ്യക്തിത്വത്തെയും എങ്ങനെ സ്വാധീനിക്കുന്നു എന്നതാണ് 'Lives of Others' എന്ന സിനിമയുടെ പ്രമേയം.
കഥ നടക്കുന്നത് കിഴക്കന് ജറ്മ്മനിയില് (GDR). കാലഘട്ടം 1984 മുതല് 1991 വരെ. ലോകഭൂപടം മാറ്റി വരച്ച ശീതയുദ്ധത്തിന്റെ നാളുകള്. കിഴക്കന് ജറ്മ്മനിയിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഭരണകൂടം കലാസാഹിത്യ മേഖലകളില് സജീവമായ ഇടപെടലുകള് നടത്തിയിരുന്ന കാലം. സിനിമ വികസിക്കുന്നത് പ്രധാനമായും മൂന്ന് കഥാപാത്രങ്ങളെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയാണ്. നാടകക്രുത്ത് ഗിയോറ്ഗ് ദ്രെയ്മാന്, നടി ക്രിസ്റ്റ മരിയ സീലാന്ഡ്, സ്റ്റാസി ഉദ്യോഗസ്ഥന് ഗെറ്ഡ് വീസ്ലെറ്.
GDR സാംസ്കാരിക വകുപ്പ് മന്ത്രിക്ക് ക്രിസ്റ്റ മരിയയോട് തൊന്നുന്ന ആകര്ഷണം അവരുടെ കാമുകന് ദ്രെയ്മാനെതിരെയുള്ള രഹസ്യപോലീസ് (സ്റ്റാസി) അന്വേഷണത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. ഇതിനു നിയൊഗിക്കപ്പെടുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥനാണ് വീസ്ലറ്. വീസ്ലറ് എന്ന കഥാപാത്രത്തിന്റെ വികാസം പ്രധാനമായും രണ്ട് ഘടകങ്ങളെ ആസ്പദമാക്കിയാണ്. ഒന്നാമതായി അധികാരം ദുരുപയൊഗം ചെയ്യുന്ന മന്ത്രിയൊടും പൊതുവില് ജീറ്ണ്ണത ബാധിച്ച വ്യവസ്ഥിയൊടുള്ള എതിര്പ്പ്. രണ്ടാമതായി ക്രിസ്റ്റ മരിയയുടെയും ദ്രെയ്മാന്റെയും ജീവിതത്തോട് തൊന്നുന്ന, പ്രത്യകിച്ചും ക്രിസ്റ്റ മരിയയോട് തോന്നുന്ന ആകര്ഷണം.
ജറ്മ്മന് സോഷ്യലിസ്റ്റ് വ്യവസ്ഥിതിയില് വിശ്വസിക്കുന്ന ദ്രെയ്മാനെതിരെ തെളിവുകളൊന്നും വീസ്ലറ്ക്ക് ലഭിക്കുന്നില്ല. പക്ഷെ മന്ത്രിയെ പ്രീണിപ്പിക്കാനായി ദ്രെയ്മാനെതിരെ തെളിവുകളുണ്ടാക്കാന് അയാള് നിര്ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നു. മറ്റുള്ളവരുടെ ജീവിതം ഒളിച്ചിരുന്നു നിരീക്ഷിക്കുന്നതിലൂടെയുള്ള ആനന്ദമാണ്, voyeuristic pleasure, വീസ്ലറുടെ സഹപ്രവര്ത്തകനു ഈ അന്വേഷണത്തിലൂടെ കിട്ടുന്നത്. എന്നാല് തന്റെ കടുത്ത ഏകാന്തതയ്ക്കുള്ള പരിഹാരമാണ് വീസ്ലറ്ക്കിത്. കഥ പുരോഗമിക്കുന്നത് ബറ്ളിന് മതിലിന്റെ തകര്ച്ചയിലേക്കും തുടര്ന്നുണ്ടാകുന്ന സാമൂഹ്യ മാറ്റങ്ങളിലേക്കുമാണ്.
വീസ്ലറെ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഉള്റിച് മൂഹെയുടെ അഭിനയം എടുത്തു പറയേണ്ടതാണ്. മുഖത്തെ ഒരു പേശി പോലും അനക്കാതെ, എന്നാല് പൂര്ണ്ണമായും സംവേദനം സാദ്ധ്യമാകേണ്ട പല മുഹൂര്ത്തങ്ങളും മൂഹെ അനായാസമായി കൈകാര്യം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. സിനിമയില് സ്റ്റാസിയെ സഹായിക്കുന്നത് ക്രിസ്റ്റ് മരിയയാണ്. യഥാര്ത്ഥത്തില് ഇത് മൂഹെയുടെ ജീവിതകഥയാണ്. കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഭരണകാലത്ത് മൂഹെക്കെതിരെ തെളിവുകള് ചോര്ത്തിക്കൊടുത്തിരുന്നത് മൂഹെയുടെ ഭാര്യയായിരുന്നു. 2007 ല് അന്ത്രിച്ചു ഈ നല്ല കലാകാരന്.
കമ്മ്യൂണിസത്തിനെതിരായ ഒരു വലുതുപക്ഷ സിനിമയായി 'The Lives of Others' നെ വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നത് ഒരു അനീതിയാകും. മറിച്ച് കലാരംഗത്തെ അന്യവല്ക്കരണം കലാകാരില് ഉണ്ടാക്കുന്ന പ്രത്യാഘാതങ്ങളാണ് ഇതില് പറയുന്നത്. നാടകരംഗത്തു നിന്ന് വിലക്കേര്പ്പെടുത്തിയതിനെ തുടര്ന്ന് ആത്മഹത്യ ചെയ്യുന്ന യാറ്സ്ക എന്ന നാടകക്രുത്തിന്റെ വാക്കുകളിലൂടെ സംവിധായകന് ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ട്. അരണ്ട തവിട്ടു ടോണിലുള്ള സിനിമാട്ടോഗ്രഫി മനോഹരവും അനാര്ഭാടമായ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് സമൂഹത്തിന്റെ ചിത്രങ്ങള്ക്ക് അനുയോജ്യമായതുമാണ്. വികാരപ്രകടനങ്ങളുടെ ആധിക്യമില്ലാത്ത ലാളിത്യമാണ് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ഏറ്റ്വും വലിയ ആകര്ഷണം. ഓസ്കാറുള്പ്പടെ മൊത്തം 55 അവാര്ഡുകള് നേടി ഇത്. തീര്ച്ചയായും കണ്ടിരിക്കേണ്ട ഒരു ചിത്രമാണ് 'The Lives of Others'.
Details

Won Oscar for the Best Foreign Language film in 2006
Won BAFTA Award

Director	Florian Henckel von Donnersmarck
Starring	Ulrich Mühe Martina Gedeck Sebastian Koch
Cinematographer	Hagen Bogdanski
Editor	Patricia

Torrent Link

http://www.mininova.org/tor/1352764

ജീവിതത്തിന്റെ നേര്ക്കാഴ്ച: 4 Months, 3 Weeks and 2 Days

2008-05-08T02:30:00.000-07:00

മനുഷ്യ ജീവന് അമൂല്യമായ വരദാനമായി, അത്ഭുതമായി ഒക്കെ പലപ്പോഴും ചിത്രീകരിക്കപ്പെട്ടു കാണാറുണ്ട്‌. അത് നശിപ്പിക്കുന്നത് കൊടും പാപമായിട്ടും. ഈ ശരി തെറ്റുകളുടെ ലളിത സമവാക്യങ്ങ്ള്ക്കപ്പുറത്തു നിന്നുള്ള കാഴ്ചകളാണ് Cristian Mungiu സംവിധാനം ചെയ്ത 4 Months, 3 Weeks and 2 Days എന്ന ചിത്റം.
കഥ നടക്കുന്നത് 1987 ല് കമ്മ്യുണിസ്റ്റ് റൊമേനിയയിലാണ്. പ്റധാന കഥാപാത്രങ്ങള് ഓടിലിയ, ഗബീത്ത എന്നീ പോളിടെക്നിക്‍ വിദ്യാറ്ത്ഥിനികളും. ഗബീത്തയെ നിയമവിരുദ്ധമായി abortion ചെയ്യാന് ഓടിലിയ സഹായിക്കുന്നതാണ് കഥാതന്തു. ഗബീത്ത സംഭീതയായ, നിസ്സഹായായ ഒരു കഥാപാത്രമാണ്. ഓടിലിയയാകട്ടെ കാര്യപ്രാപ്തിയുള്ള ഒരു ഗൗരവക്കാരിയും. abortion ഗുരുതരമായ ഒരു കുറ്റമായതിനാല് വള്രെ രഹസ്യമായിട്ടാണ് എല്ലാം ആസൂത്റണം ചെയ്തു നടത്തുന്നത്. Abortion നടത്താന് വരുന്ന ഡോക്ടറില് നിന്നും ക്റൂരമായ പെരുമാറ്റം രണ്ടു പേറ്ക്കും നേരിടേണ്ടി വരുന്നു. തടസ്സങ്ങളെല്ലാം അതിജീവിച്ച് ഗബീത്തയുടെ ഗര്ഭം അലസിപ്പിക്കുന്നിടത്ത് സിനിമ അവസാനിക്കുന്നു.
ഒറ്റ നോട്ടത്തില് തൊന്നുന്നതു പോലെ ഒരു anti-abortion സിനിമയല്ല ഇത്. മറിച്ച് സങ്കീര്ണ്ണമായ ജീവിത സാഹചര്യങ്ങളോട് മനുഷ്യര് എങ്ങനെ പ്രതികരിക്കുന്നു എന്നതിന്റെ വളരെ realistic ആയ കാഴ്ച്ചയാണീ സിനിമ. Abortion പല ശ്റദ്ധേയ സിനിമകളുടെയും പ്രമേയമായിട്ടുണ്ട്. Teeth of Love, Banishment തുടങ്ങിയവ ഓറ്ക്കുക. പക്ഷെ അവയില് നിന്നെല്ലാം 4,3,2 വ്യത്യസ്തമാകുന്നത് ഇതിലെ extremely realistic treatment കാരണമാണ്. അതിശയോക്തിയുടെയോ ത്യാഗത്തിന്റ്റെയോ അനുകമ്പയുടെയോ കടും നിറങ്ങള് പുരളാതെ, ഒട്ടും തുളുംപാതെ, സംവിധായകന് കഥയോട് അങ്ങേയറ്റം നീതി പുലറ്ത്തിയിരിക്കുന്നു. ഗബീത്ത പ്രസവിക്കുന്ന ഭ്റൂണത്തിന്റെ ദൈര്ഖ്യമേറിയ സീന് ചില പ്രേക്ഷകര്ക്കെങ്കിലും അസഹനീയമായി തോന്നിയേക്കാം. പക്ഷെ ഇതേ കാഴ്ച ഓടിലിയയിലുണ്ടാക്കുന്ന വികാരം അതിന്റെ തീവ്റത ഒട്ടും ചോറ്ന്നു പോകാതെ സംവദിക്കാന് ഈ സീനിലൂടെ സംവിധായകനു സാധിക്കുന്നു (തീര്ച്ചയായും ലോലമനസ്കര്ക്കുള്ള ഒരു സിനിമയല്ല ഇത്). ഇതിലെല്ലാമുപരിയായി, സംവിധായകന്റെ രാഷ്ട്റീയ നിലപാടുകളുടെ പ്രതിഫലനം കൂടിയാണീ ചിത്രം. അന്നത്തെ ഭരണകൂടം ജീവിതം ദുസ്സഹമാക്കും വിധം സമൂഹത്തിലേര്പ്പെടുത്തിയിരുന്ന നിയന്ത്റണത്തിന്റെ ചിഹ്നങ്ങള് ചിത്രത്തിലുടനീളം കാണാം. സ്വാതന്ത്റ്യമില്ലാത്ത, അടിച്ചമറ്ത്തപ്പെട്ട സമൂഹത്തില്, വ്യക്തികള്ക്ക് തീരുമാനമെടുക്കാനുള്ള തങ്ങളുടെ സ്വാതന്ത്റ്യം കൂടുതല് വേദനിപ്പിക്കുന്ന ഒന്നായി മാറുന്ന കാഴ്ചയാണ് 4,3,2.
Oleg Mutu വിന്റെ ഛായാഗ്രഹണം അതീവ മനോഹരമാണ്, കൂടാതെ കഥയ്ക്ക് അനുയൊജ്യമായതും മുഴച്ചു നില്ക്കാത്തതും. ചിത്രത്തിലുടനീളമുള്ള നരച്ച നിറങ്ങളുടെ സങ്കലനം പ്റേക്ഷകനെ സിനിമയുടെ ഉള്ളിലേക്കു കൊണ്ടുപോയി, കഥ നടക്കുന്നത് തന്റെ ചുറ്റുമാണെന്ന ബോധമുണ്ടാക്കാന് പര്യാപ്തമാണ്. അതിലേറെയായി, നിയന്ത്രിതമായ ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ ചിത്രങ്ങള്ക്ക് നിറങ്ങളും പ്രകാശവും കൊണ്ട് ഇതിലും നല്ലൊരു വ്യാഖ്യാനം കൊടുക്കാനാവില്ല. അരണ്ട വെളിച്ചതില് നിന്നും നിറഞ്ഞ പ്റകാശതിലേക്കുള്ള പെട്ടെന്നുള്ള പരിണാമങ്ങള് കഥയെ ഒരു തീവ്റാനുഭവമായി മാറ്റും വിധം സമര്ത്ഥ്മായി ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവത്രിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന രണ്ടു നടിമാരും, പ്രത്യേകിച്ച് ഓടിലിയയെ അവതരിപ്പിച്ച Anamaria Marinca, അതുല്യമായ അഭിനയമാണ് കാഴ്ച വച്ചിരിക്കുന്നത്.
abortion എന്ന വിഷയം ഗൗരവത്തോടെ വിശകലനം ചെയ്യാന് പ്രേരിപ്പിക്കുമെങ്കിലും ഈ സിനിമ പൂര്ണ്ണമായും ഒരു രാഷ്ട്രീയ ചിത്രമാണ്. സിനിമ ബാക്കിയാക്കുന്നത് ഓടിലിയയുടെയോ ഗബീത്തയുടെയോ അനുഭവങ്ങളല്ല, ആ ഭ്രൂണത്തിന്റെ അനുഭവുമല്ല, മറിച്ച് അകത്തു നിന്നുള്ള ചില കാഴ്ച്കളാണ്. ബാഹ്യ ലോകത്തിനു അപരിചിതമായ, വളരെയേറെ നിയന്ത്രണങ്ങള് അടിച്ചേല്പിക്കപ്പെട്ട ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ അകത്തു നിന്നുള്ള കാഴ്ചകള്. അതിനുപയോഗിച്ച ഒരു സങ്കേതമാണ് abortion. ഇതെഴുതുമ്പോള് ഓര്മ്മ വരുന്നത് മറ്റൊരു സംഭവമാണ്. അടുത്തിടെ ഉസ്ബെക്കിസ്താന്കാരനായ ഒരു സുഹ്രുത്തിനോട് അയാളുടെ രാജ്യത്റ്റെപ്പറ്റി സംസാരിക്കുമ്പോള്, സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ തകര്ച്ചയോടെ ഉണ്ടായ രാജ്യം എന്നൊരു പരാമര്ശം എന്റെ ഭാഗത്തു നിന്നുണ്ടായി. അയാളുടന് തന്നെ അതു തിരുത്തി ''അതെ, അന്നാണ് ഞങ്ങള്ക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയത്''. തീര്ച്ചയായും, അകത്ത് നിന്നുള്ള കാഴ്ചകള് പല്പ്പോഴും വ്യത്യസ്തമായിരിക്കും.
കാന് ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിലെ Golden Palm ഉള്പ്പടെ 17 അവാര്ഡുകള് നേടി ഈ ചിത്രം.

Details

Won Palme d'Or and FIPRESCI prize in Cannes 2007
Won Bronze Horse in Stockholm Film Festival

Director : Cristian Mungiu
Camera : Oleg Mutu
Editor : Dana Bunescu
Actors : Anamaria Marinca
Laura Vasiliu

Torrent link
http://www.mininova.org/tor/1502395

subtitles are included.